PIKTURËRene MagritteÇFARË ËSHTË ‘TRADHËTIA E IMAZHEVE’ E RENE MAGRITTE

ÇFARË ËSHTË ‘TRADHËTIA E IMAZHEVE’ E RENE MAGRITTE

-

Kam filluar të merrem me analizimin e pikturave, si një mënyrë
për tu përballur me problemin e mosangazhimit që hasim në disa lloje dhe
gjinish arti. Ti ndodhesh në një muze dhe qëndron përballë një Kandinsky, një
Monet, apo një Seurat dhe mendon, çfarë duhet të ndjejë unë me saktësi këtu? Disa
piktura, duken më të vërtetë kokëforta në këtë drejtim dhe ato nuk lëvizin as
edhe një inç në drejtim të shikuesit, duke ju lënë në një hapësirë të pafundme interpretimesh.

Po, për pikturat që bëjnë të kundërtën?

 

Piktura ‘Tradhëtia e imazheve’ e Rene Magritte, lëviz më
shumë sesa një inç në drejtim të shikuesit. Përkundrazi, ajo kryen të gjithë
rrugën. Piktura flet në një gjuhë të cilën ne mund ta kuptojmë, që do të thotë,
për shembull, vetë gjuha – ‘KJO NUK ËSHTË NJË LLULLË’. Në fakt, piktura thotë
diçka, ajo angazhohet, flet. Pra, çfarë po përpiqet ajo të thotë?

 

Fillimisht, le të flasim pak për Rene Magritte, një nga
artistët më të famshëm dhe më të qëndrueshëm të surrealistëve. Një njeri i cili
nuk e ka menduar kurrë veten si një piktor, por më shumë si një mendimtar i
cili përdor imazhet si mjet për të shprehur vetveten. Në çastin që ai fitoi një
stil estetik, ky stil nuk ndryshoi dhe as evoloi përgjatë karrierës së tij. Ai
përdori idetë filozofike të Platonit për të hetuar mbi idetë në përgjithësi. Qëllim
i tij ishte të shkaktonte turbullim, të evokonte mister, për të na treguar se
ajo që ne duam është gjithmonë pas asaj që ne shikojmë dhe që abstraksioni nuk
mund të largohet kurrë tërësisht sepse abstraksioni nuk është tek objekti, por
tek vizionet dhe vet mendimet tona.

 

Piktura ‘Tradhëtia e imazheve’, i qas këto ide në mënyrë të
drejtëpërdrejtë. Dukshëm, në shikim të parë, piktura është mjaft e qartë në
mesazhin e saj. Ajo tregon imazhin e një llulle, dhe poshtë imazhit ajo i
kujton shikuesit që imazhi që shikojmë nuk është një llullë. Dukshëm, ajo nuk është
një llullë, por një përfaqësim i llullës. Magritte kërkon të na tregojë se përfaqësimet
nuk janë gjëja e vërtetë, por që ato vetëm i ngjajnë gjësë së vërtetë. Dhe
sigurisht, që kjo bën kuptim? Kush do të argumentonte për të kundërtën? Por nga
kjo, rrjedh një pyetje kureshtare. Nëse dikush do t’ju tregonte këtë imazh dhe
t’ju pyeste se çfarë mendoni ju se është ajo, çfarë do të thoshit ju? Me shumë
mundësi do të thoni se, ajo është një mollë. Apo ky imazh? – një burrë; një
tren; një shtëpi; një qen; një dorë; dhe kjo është një llullë.

 

Kjo rastësi e vogël në gjuhë, nuk është fare rastësore. Për
qindra mijëra vjet qeniet njerëzore kanë supozuar se, gjuha dhe realiteti kanë
një marrëdhënie organike. Që emrat e gjërave, në fakt, rrjedhin nga vet gjërat.
Që një pemë është, një fakt, një pemë; dhe që një llullë është një llullë.

 

Të gjitha këto, janë sfiduar nga gjuhëtari i famshëm
Ferdinand de Saussure. Një figurë jashtëzakonisht e rëndësishme, i cili vuri re
se gjëja dhe emri i saj kanë një marrëdhënie plotësisht arbitrare. Që ne nuk i
njohim me të vërtetë gjërat, por kemi akses vetëm tek hijet e tyre nëpërmjet
gjuhës që çdo gjë ka kuptim në kontekstin e sistemit.

 

Pas kaq shumë shekujsh të besuari tek fjala në mënyrë implicite,
këto këndvështrime të reja ishin të vështira. Kështu, ishte e vështirë që
Magritte pa se të gjitha mënyrat e vjetra dhe të gabuara të të menduarit rreth
gjuhës, ende fshihen në mënyrën se si ne mendojmë dhe flasim rreth imazheve. Piktura
realiste, luan një rol me ngjashmërinë. Dhe ngjashmëria, sugjeron një hierarki.
Që imazhi i një llulle i ngjan një llulle, duke treguar një gjuhë tjetër jashtë
asaj të vet llullës. Fallciteti i këtij pohimi, është ajo që bëri të mundur që
artistët abstrakt të lëviznin përtej ngjashmërive dhe në imazhe në të cilat
piktura nuk do të ishte e identifikueshme në realitet. Nga ana tjetër, Magritte
e arrin këtë duke përdorur premisat fallco të ngjashmërisë duke i thyer ato
brenda pikturës.

 

Tek tradhëtia e imazheve, ne kemi një imazh dhe një fjali
të cilat duket sikur luten që ne t’i lidhim bashkë. Po, përse duhet t’i lidhim
ne ato? Përse duhet t’i referohen imazhi dhe fjalët njëra-tjetrës? Por përemri,
ngjashmëria dhe emri, të gjitha e bëjnë këtë lidhje të pashmangshme. Dhe është
kjo pashmangshmëri që bëhet e vërtetë në çdo aspekt të jetës sonë. Ne dalim aty
në jetën tonë të përditshme dhe mendojmë që çdo gjë që shikojmë mund të thuhet,
apo imazhet që themi mund të shikohen, por a e keni përdorur ndonjëherë
shprehjen ‘duhet të ishe atje’?, ju e dini që këto janë dy realitete – ajo që
themi dhe ajo që shikojmë – nuk përkojnë me njëra-tjetrën ashtu siç ne
pretendojmë se ato veprojnë.

 

Imazhi – kjo nuk është një llullë, po! Ajo nuk është një
llullë.

Por as fjala ‘llullë’ – as kjo nuk është një llullë.

 

Atëherë e gjitha fjalia – ‘Kjo nuk është një llullë’, është
një kontradiktë. Një kontradiktë që e zhvesh të gjithë pikturën, duke e bërë atë
të pakuptimtë. Nuk e di nëse Magrittë ka qeshur me këtë apo jo, por ajo që më
duket më e fuqishme është të mendojmë nëse nuk duhet të lëvizim asnjë inç në
drejtim të shikuesit apo të vendosësh një pyetje mu në qendër të mendjes së
shikuesit?  

 

Burimi: https://www.youtube.com/watch?v=atHQpANmHCE

 

Përzgjodhi dhe përktheu Enkeleda Suti.

PËRGJIGJU

Ju lutemi shkruani komentin tuaj!
Ju lutem shkruani emrin tuaj këtu

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Të fundit

KOLEKSIONIZMI SI FENOMEN | Nga ARTAN SHABANI

KOLEKSIONIZMI SI FENOMEN Koleksionizmi i artit është një fenomen që daton me antikitetin greko-romak dhe me kalimin e kohës koleksionizmi...

Me trupin tend te mornicuar / Nga Joyce Mansour

E hapa koken tende Per te lexuar mendimet e tua I pertypa syte e tu Per te shijuar veshtrimin tend E piva gjakun...

Dua te fle krahe me krahe me ty, nga Joyce Mansour

Dua te fle krahe me krahe me ty Floket tone te gershetuar Sekset tona te bashkuara Me gojen tende per jastek Dua te...

Seria e re e pikturave nga Parlind Prelashi

Seria e re e pikturave nga Parlind Prelashi @p.prelashi #art #artist #love #drawing #photography #artwork #instagood #photooftheday...

Podcast me Adriana Puleshi – 25 December 2023, Live nga Tirana, ALB

Posterat - Podcast me Adriana Puleshi - 25 December 2023, Live nga Tirana,...

Podcast me Arif Lushi – 15 December 2023, Live nga Tirana, ALB

Posterat - Podcast me Arif Lushi - 15...

Duhet të lexoni

Ti mund të pëlqesh gjithashtu:
Rekomanduar për ty